Holland Groningen is een begrip dat door velen wordt geassocieerd met de noordelijke provincie van Nederland, Groningen. Maar wat houdt deze term precies in? En waarom zijn er mensen die zichzelf ‘Groninger Hollanders’ noemen?
Een geschiedenis vol spanning
Om te begrijpen hoe het woord « Holland » in relatie tot de regio Groningen is gekomen, moeten we teruggaan in de geschiedenis. In de middeleeuwen waren er drie hoofdgebieden in Nederland: Holland, Zeeland en Utrecht. Deze gebieden maakten allemaal deel uit van het Graafschap Holland dat later onderdeel zou gaan vormen van de Republiek der holland-casino-groningen.nl Zeven Verenigde Nederlanden.
Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) was Groningen een belangrijke stad in deze regio. In 1595 werd het kasteel van Groningen door de Spanjaarden belegerd en geplunderd, maar het kreeg later toezicht over alle landen ten noorden van de rivier de Waal.
In die tijd begon men te spreken over een ‘Noordelijke Nederlanden’, wat waarschijnlijk voortkwam uit de moeilijke omstandigheden en spanningen in dat gebied. Sindsdien gebruiken mensen uit Noord-Nederland vaak de benaming « Holland » als verwijzing naar hun regio.
Een regionale identiteit
Hoewel er geen formele politieke of administratieve grenzen zijn tussen Groningen en Holland, voelt men in Groningen een duidelijke band met het zuiden van Nederland. Met name de steden Groningen en Leeuwarden worden vaak gezien als « Hollands Noorden ». Veel bewoners identificeren zichzelf niet louter als Groninger maar ook als Hollander, wat de grens tussen beide regio’s vermindert.
Over het algemeen is er sprake van een sterke zuid-nordelijke connectie in Nederland. De noordoever en -eilanden worden vaak geassocieerd met ‘Holland’, terwijl Groningen als apart gebied wordt gezien. Dit kan echter verwarrend zijn voor mensen die niet bekend zijn met de geschiedenis van de regio.
Economische banden
Naast een culturele en historische connectie tussen beide regio’s spelen er ook economische factoren in het spel. Veel Groninger ondernemingen hebben aangesloten bij ‘Hollandse’ netwerken, organisaties of instellingen. Voornamelijk de steden Groningen, Leeuwarden en Drenthe zitten dicht op de grens van Nederland.
De regionale ontwikkeling van het Noorden werd onderdeel gemaakt van nationaal beleid. Met name sinds het begin van dit millennium heeft men zich voorgenomen om kennis-uitwisseling te vergroten tussen Groningen en zuidelijke regio’s, zoals West-Friesland.
Toerisme en communicatie
Ook in de communicatiemarkt zijn er talloze projecten geweest om Groningen inzichtelijk te maken voor het ‘Hollands Noorden’. In 2019 waren onder meer de culturele organisaties van Holland Festival en Grote Kerk in Den Haag bezig met een reeks bijeenkomsten, concerten of speciale activiteiten die bezoekers moesten doen verlangen naar Groningen.
Groningers zijn bekend om hun tolerantie jegens toeristen en vreemdelingen. Zij kennen dan ook regelmatig de uitdrukking ‘De grens is hier niet waar men zou denken’. Het begrip dat we « Holland Groningen » noemen, mag dus worden gezien als een reflectie van de historische banden die bestaan tussen beide gebieden.
Bijzondere aspecten
Hoewel er verschillende beschouwingen zijn over het concept ‘Holland’ in relatie tot Groningen, is er één ding zeker: iedereen heeft er zijn eigen mening over. Het beeld dat je van ‘Hollands Noorden’ krijgt kan sterk variëren naargelang wie en wat je spreekt met.
Natuurlijk gaat men door voorbeelden als de ontstane onderscheidingsdrift of grensoverschrijdend toerisme tussen Groningen en Holland. Maar er zijn ook mensen die, vooral in een noordelijke richting, duidelijker zouden willen omschrijven waaruit hun identiteit bestaat.
Zijn Grenen wel zo belangrijk?
In de Nederlandse taal ontbreekt het woord ‘grens’ bijna altijd. De grenzen worden meestal weergegeven in termen van noorden/zuiden, oosten/westen en provincies/gemeenten. Met andere woorden: ze zijn grotendeels een formele aangelegenheid.
Naar de mening van velen sporen er verschillen aan op doorheen landsgrenzen gekeken te worden. Iedereen kan wel zeggen waar hij het over heeft als men met hem spreekt in Groningen. En is dit dan niet genoeg?
Kennis-uitwisseling en grensoverschrijding
In de kantoren van Rijksuniversiteit Groningen staan tientallen ‘Grensgeschillen’. Onder meer de directeur van het instituut « Hollandse Wetenschap » noemt Grenzen als een noodzakelijk zaken maar wil ze ook beter in contact brengen. Op de website van Universiteit Noord wordt gewezen op grensoverschrijdend onderzoek, waarbij men meent dat beide gebieden zichzelf duidelijker moeten laten kennen.
Men zou zeggen dat Groningen dan juist een perfect voorbeeld is van het soort interactie waarnaar we streven. Overigens betekent dit niet noodzakelijk dat je direct met iemand praat die « Hollander » genoemd kan worden.
Wetenschappelijke visies
Uit wetenschapsliteratuur blijkt dat verschillende theorieën hebben het over een ‘cultuurgebonden grens’. Deze term slaat op de manier waarop mensen in hun optiek ook bijvoorbeeld grenzen aanwenden door onderscheid te maken tussen land en water.
Ook zou er sprake zijn van zogenaamde ‘geïndividualiseerde grensoverschrijding’ waardoor men beter in staat is de identiteit met anderen te vergroten. Het gevolg hiervan kan dan een toenemende tolerantie tegenover toeristen of vreemdelingen zijn.
Zelfbenoeming
Bij veel Groningers klinkt er nog steeds het verwachtte « Ik ben geen Hollander ». Dit heeft men echter vaak onbewust gedaan. Bij nader inzien blijkt dat heel wat mensen zich wel identificeren met ‘Hollandse’ zaken.
Van al de discussies die gaande zijn over Grenen en grensoverschrijding, is er één ding zeker: Groningen zal bij elke uiteindelijke definitie ervan voortdurend een belangrijk rol hebben.